Powrót na stronę wejściowš - porady, metody, instrukcje, sposoby, jak zrobić, solucje, przepisy
porady, metody, instrukcje, sposoby, jak zrobić, solucje, przepisyZałóż kontoporady, metody, instrukcje, sposoby, jak zrobić, solucje, przepisyZaloguj się
STRONA GŁÓWNA  |  AKTUALNOŚCI  |  MAPA KATEGORII  |  SZUKAJ  |  REGULAMIN  |  FAQ  |  JAK TO DZIAŁA  |  RANKING  |  KONTAKT  |
Serwis korzysta z plików cookies. Więcej informacji w Polityka plików cookies
PRZEGLĄDAJ DZIAŁY INSTRUKCJI:
DOM I OGRÓD
MOTORYZACJA
TECHNIKA
INTERNET I KOMPUTERY
SZKOŁA
\- PROJEKTY I ZADANIA
\- MATERIAŁY I POMOCE
\- EGZAMINY
\- INNE
KULINARIA
ONA I ON
HOBBY
CIEKAWOSTKI
PODOBNE INSTRUKCJE I WĄTKI:
porady, metody, instrukcje, sposoby, jak zrobić, solucje, przepisyJak odróżnić polski czosnek od chińskiego?
porady, metody, instrukcje, sposoby, jak zrobić, solucje, przepisyJak zrobić zabawkę typu kong dla psa?
porady, metody, instrukcje, sposoby, jak zrobić, solucje, przepisyJak obrócić film o 90 lub 180 stopni?
porady, metody, instrukcje, sposoby, jak zrobić, solucje, przepisyJak samemu wyhodować ananasa?
porady, metody, instrukcje, sposoby, jak zrobić, solucje, przepisyJak się uczyć fiszkami?
    
porady, metody, instrukcje, sposoby, jak zrobić, solucje, przepisyJak poprawnie używać i odczytywać znaczenie polskich powiedzeń? cz.2
Dodany: 2013-06-17 08:26:39

Druga część źle rozumianych i używanych frazeologizmów.

Rzucać komuś kłody pod nogi
Błędnie używane - Kłaść komuś kłody pod nogi.
Prawidłowa forma - Rzucać komuś kłody pod nogi.
Rzucanie komuś kłód pod nogi, to przeszkadzaniu mu w wykonywanym zadaniu. Gdyby symboliczne kłody były pod jego nogami układane, to z łatwością mógłby je ominąć lub przeskoczyć, a wtedy nie osiągnęlibyśmy swojego celu. Rzucanie daje o wiele lepsze rezultaty. Polecam.

Każda liszka swój ogon chwali
Błędnie używane - Każda myszka/pliszka swój ogon chwali.
Prawidłowa forma - Każda liszka swój ogon chwali.
Możemy tak powiedzieć o osobie, która chełpi się swoimi osiągnięciami, zapominając o zasługach innych. A skoro już się czymś chwali, to powinno to być coś ładnego, porządnego i od razu rzucającego się w oczy. Tymczasem ogon myszki jest bardzo lichy i trudno byłoby się nim szczycić przed innymi, więc ten ssak zupełnie nie pasuje do tego powiedzenia. Podobnie z pliszką. A liszka? Liszka to dawne określenie samicy lisa. Jak wiadomo lisy mają długie i dumne kity, które, w przeciwieństwie do psów, noszą lekko odchylone do tyłu. Wydaje się to na tyle nienaturalne, że sprawia wrażenie jakby chciały się nimi chwalić przed innymi zwierzętami.

Spocząć na laurach
Błędnie używane - Osiąść na laurach.
Prawidłowa forma - Spocząć na laurach.
Spocząć na laurach czyli osiągnąć sukces i zadowolić się nim, nie podejmując żadnych kroków, aby go rozwijać lub chociażby utrzymać na tym samym poziomie. Winiec laurowy przyozdabiał kiedyś głowy Rzymian i Greków. Była to nagroda za wybitne osiągnięcie. Kiedy ktoś został nim odznaczony i zaprzestawał swojego dalszego rozwoju, można było odnieść wrażenie, że laur usatysfakcjonował go na tyle, iż teraz będzie już tylko spoczywał (w znaczeniu odpoczywał). Stąd spoczywanie na laurach. Natomiast gdybyśmy używali wersji osiąść na laurach, gdzie osiąść, to inaczej zadomowić się, pozostać w tym samym punkcie na stałe, wtedy sens frazeologizmu byłby zgoła odmienny – znaczyłby tyle, co ciągłe tkwienie w sukcesie.

Lepszy rydz niż nic
Błędnie znaczenie - Coś jest lepsze niż powszechnie znany grzyb.
Prawidłowe znaczenie - Słysząc te słowa zapewne przed oczami pojawia Ci się grzyb z rodziny gołąbkowatych. Jednak czy zastanawiałeś się, dlaczego niby coś miałoby być od niego lepsze? Przecież rydz jest wysoko ceniony przez grzybiarzy i wcale nie tak łatwo go znaleźć, a samo powiedzenie miałoby większy sens, gdyby występowały w nim pospolite maślaki, pieczarki lub nawet podgrzybki. Rozwiązanie jest proste – to nie o grzyby tu chodzi, a o olej. Konkretnie o olej rydzowy wytłaczany z rośliny o nazwie lnicznik siewny. Łatwo się go uzyskiwało i dlatego był dawniej używany w biedniejszych gospodarstwach jako zamiennik bardziej cenionego tłuszczu zwierzęcego. A więc wyrażenie lepszy rydz niż nic jest równoznaczne z skoro nie ma nic lepszego niż olej rydzowy, to dobrze, że chociaż on jest.

Szewska pasja
Błędnie używane - Szefska pasja.
Prawidłowa forma - Szewska pasja.
Ktoś doprowadzony do szewskiej pasji wpada we wściekłość, szaleństwo, zaczyna krzyczeć i machać rękami. Co prawda opis ten może pasować do czyjegoś szefa, ale nie o szefa tu chodzi, tylko o szewca. W ogóle szewc to ma przekichane, bo nie dość, że bez butów chodzi, to jeszcze pije, klnie i jest awanturnikiem, czego można się dowiedzieć również z kilku innych powiedzonek. Ich praca na pewno do łatwych nie należy, gdyż wymaga skupienia, precyzji i cierpliwości, a do tego często odbywa się w odurzających oparach kleju. Dlatego, aby nieco się rozluźnić, nierzadko sięgali po alkohol. Z kolei picie oraz odurzenie zapachem skór i kleju sprawiało, że nawet najmniejsze niepowodzenie, o które po alkoholu bardzo łatwo, kończyło się wybuchem negatywnych emocji – pasji.

Mądrej głowie dość dwie słowie
Błędnie używane - Mądrej głowie dość po słowie.
Prawidłowa forma - Mądrej głowie dość dwie słowie.
W dawniejszych czasach używano liczby podwójnej do określania rzeczowników. Wskazywała ona na parzystość danej formy i wpływała na dodatkową odmianę tegoż rzeczownika (np. dwie rybie – dwie ryby płci żeńskiej, dwa żółwia – dwa żółwie rodzaju męskiego, dwie lecie – dwa lata rodzaju nijakiego). Brzmi śmiesznie, niekiedy zbliżenie do gwary warszawskiej, ale to właśnie ta zasada wpłynęła na powstanie powyższego frazeologizmu. Dlatego zdecydowanie dwie słowie (dwa słowa), co znaczy, iż mądrej osobie nie trzeba niczego powtarzać dwa razy. Forma po słowie (w domyśle: po jednym słowie) wydaje się logiczna, biorąc pod uwagę dzisiejsze zasady pisowni i niemal niezmienione znaczenie całego powiedzenia, jednakże pamiętajmy, że wyrażenie nie zostało stworzone w obecnych czasach i należy je stosować w oryginalnej wersji z dwie słowie.

Twardy orzech do zgryzienia
Błędnie używane - Ciężki orzech do zgryzienia / Trudny orzech do zgryzienia
Prawidłowa forma - Twardy orzech do zgryzienia.
Oznacza coś trudnego do zrobienia (tak jak zgryzienie orzecha) i zapewne stąd wzięła się niepoprawna forma „trudny orzech do zgryzienia”. Zazwyczaj każdy orzech z łatwością możemy podnieść, dlatego forma „ciężki orzech” traci tutaj sens, jak również nie może być on trudny, ponieważ nie wiadomo, co to w ogóle miałoby znaczyć. Trudne może być zgryzienie tegoż orzecha, ale wtedy ten związek frazeologiczny musiałby wyglądać tak: orzech trudny do zgryzienia. Tak więc mówimy tylko o twardym orzechu do zgryzienia.

Niech to szlag!
Błędnie używane - Niech to szlak; Szlak by to trafił; Szlak mnie trafi.
Prawidłowa forma - Niech to szlag; Szlag by to trafił; Szlag mnie trafi.
Słowo szlag pochodzi z języka niemieckiego i oznacza cios, uderzenie. Tak więc niech to szlag! możemy rozumieć jako niech to [w domyśle: piorun] strzeli/uderzy/trafi. Co oznacza niezadowolenie z zaistniałej sytuacji. Jeżeli masz problemy z zapamiętaniem, która forma jest poprawna, to skojarz sobie, że piorun to grzmot, a ponieważ grzmot zaczyna się na literę g, to taką też literę trzeba zastosować na końcu słowa szlag.

Tajemnica poliszynela
Błędne znaczenie - Tajemnica, która zna tylko jedna osoba (w domyśle – nie ja/my).
Prawidłowa forma - Powszechnie znana sprawa, o której (często z racji dobrych manier) głośno się nie mówi.
Powiedzenie powstało w dawnych Włoszech, gdzie jedną z postaci kukiełkowego teatrzyku była garbata postać o imieniu Poliszynel. Lalka ta „myślała na głos”, czyli mruczała pod nosem swoje przemyślenia i spostrzeżenia. Robiła to w taki sposób, że widzowie mogli ją usłyszeć i poznać jej plany, jednak nikt nie wypowiadał na głos „podsłuchanych” tajemnic, aby nie psuć przedstawienia. Każdy o wszystkim wiedział, ale, dla dobra sprawy, nie afiszował się z tym.

W każdym razie
Błędnie używane - W każdym bądź razie.
Prawidłowa forma - W każdym razie.
Błędna forma powstała ze skrzyżowania w każdym razie i bądź co bądź. Oba wyrażenia mają podobne znaczenie, które można tłumaczyć jako tak czy siak lub co by się nie stało, ale złączone w jedno w każdym bądź razie są uważane za niepoprawne.

Niedźwiedzia przysługa
Błędnie używane - Wilcza przysługa.
Błędne znaczenie - Duża/wielka przysługa.
Prawidłowa forma - Pozorna przysługa, która w rzeczywistości wyrządza szkodę drugiej osobie.
Niedźwiedź jest duży, więc duża musi też być niedźwiedzia przysługa, a jednak to nie o to chodzi. Żeby zrozumieć prawidłowe znaczenie, musimy przypomnieć sobie starą bajeczkę o pustelniku i jego towarzyszu – niedźwiedziu. Mieszkali oni razem i bardzo się lubili. Pewnego razu zmęczony pustelnik położył się spać, a niedźwiedź czatował w jego pobliżu. Gdy zwierz spostrzegł, że sen jego przyjaciela jest uprzykrzany przez muchę siadającą mu na twarzy, postanowił ją odgonić i, machnąwszy swoim wielkim łapskiem, trafił w głowę kompana. Ponieważ łapę miał ciężką i nad wyraz silną - jak to u niedźwiedzi bywa, niechcący zabił swojego najlepszego przyjaciela. Jasno z tego wynika, że niedźwiedzie przysługa to przysługa, która nie czyni nic dobrego. Prawdopodobnie, gdyby na miejscu niedźwiedzia był wilk, wtedy pustelnikowi nie stałaby się większa krzywda, a frazeologizm w ogóle by nie powstał, bo i po co nazywać zwykłą przysługę wilczą?

Wierzchołek góry lodowej
Błędnie używane - Czubek góry lodowej.
Prawidłowa forma - Wierzchołek góry lodowej.
Słowo wierzchołek jest mniej nacechowane negatywnie, dlatego to je zaleca się stosować w tym przykładzie, oznaczającym odkrycie jedynie drobnej części większej afery.

Nie dolewać oliwy do ognia
Błędnie używane - Nie dodawać oliwy do ognia.
Prawidłowa forma - Nie dolewać oliwy do ognia.
Oliwa jest płynna, tak więc można ją tylko dolewać. Jak wiadomo dolanie oliwy do ognia zwiększa płomień, dlatego to powiedzenie oznacza poruszanie drażliwych kwestii podczas kłótni, które ma na celu jedynie podjudzenia drugiej osoby.

Wolnoć Tomku w swoim domku
Błędnie używane - Wolność Tomku w swoim domku.
Prawidłowa forma - Wolnoć Tomku w swoim domku.
Mimo iż słowo wolnoć bywa niekiedy podkreślane przez automatyczne korekty jako błędne, to jednak jest ono całkowicie poprawne. Ten archaizm powstał na skutek złączenia dwóch innych słów wolno oraz ci i oznacza pozwolenie na coś. Frazeologizm pojawił się między innymi w bajce o Pawle i Gawle Fredry, lecz powszechnie był używany już dużo wcześniej. Można go rozumieć jako rób sobie co chcesz, ale na swoim terytorium.

Nie wchodzi się dwa razy do tej samej rzeki
Błędne znaczenie - Nie należy robić drugi raz tego samego, co już kiedyś się robiło.
Prawidłowe znaczenie - Nie ma takiej siły, żeby drugi raz znaleźć się w tym samym i takim samym miejscu (sytuacji) jak kiedyś.
Jest to jedno z najczęściej źle używanych i rozumianych powiedzeń. Nierzadko można je usłyszeć przy okazji wywiadów z zawodnikami i trenerami, którzy twierdzą, że nie wrócą do dawnego klubu, ponieważ nie wchodzi się dwa razy do tej samej rzeki. Nasuwają się pytania: Czemu nie chcą wchodzić drugi raz do tej samej rzeki? Czy podobnie rozpatrują kwestię jezior i stawów? Te zapytania przeniosły nas nieco w kierunku filozofii. Ale to dobrze, bo żeby zrozumieć prawdziwy sens powiedzenia, musimy odnieść się do Heraklita i jego koncepcji zmienności w świecie (panta rei - wszystko płynie). Otóż stwierdził on, iż niepodobna wstąpić dwukrotnie do tej samej rzeki, ponieważ została ona już zmieniona, tzn. napłynęły do niej nowe wody. Czyli do rzeki możemy wchodzić ile razy chcemy, ale za każdym razem będzie ona już nieco inna. Dopiero teraz widzimy jak komicznie brzmi odpowiedź nie wchodzi się dwa razy do tej samej rzeki na pytanie dziennikarza czy trener/zawodnik wróci do dawnego klubu, ponieważ możemy ją tłumaczyć jako tak, ponieważ to już jest zupełnie inna drużyna (z powodu zmiany władz, transferów itp.). A przecież chcieli powiedzieć coś zupełnie innego.

Wszem wobec
Błędnie używane - Wszem i wobec.
Prawidłowa forma - Wszem wobec.
Kiedyś zapisywano to wyrażenie jeszcze inaczej - wszem w obec. Słowo obec nie jest już używane w polskiej mowie i piśmie, ale możemy je przetłumaczyć jako ogół. Dzięki temu łatwo możemy się domyśleć, że całe powiedzenie oznacza wszystkim w ogóle / do wiadomości wszystkich. Spójnik i jest tam zupełnie niepotrzebny, bo wraz z nim możemy wyrażenie odczytać jako – wszystkim i ogółowi, co daje nam masło maślane.

Nie zasypiać gruszek w popiele
Błędnie używane - Nie zasypywać gruszek w popiele.
Błędne znaczenie - Nie ma czasu na błahostki (wynika z błędnej formy – po co zasypywać gruszki w popiele, skoro można zrobić coś pożyteczniejszego).
Prawidłowa forma - Nie zasypiać gruszek w popiele.
Zasypiać gruszki? A cóż to za twór? Przecież o wiele lepiej brzmi zasypywać, bo ma to sens w połączeniu z popiołem! No, ale skoro zasypiać jest poprawne, to czy w takim razie nie zasypywać tych gruszek? Ależ owszem – zasypywać! Byle przy nich nie zasnąć, bo się całkiem spalą i nic z nich nie będzie. Frazeologizm powstał w dawnych czasach, gdy gruszki, zebrane po całym dniu pracy w polu/ogrodzie, wkładało się do popiołu, aby je nieco przypiec - w końcu każdy brzuch się cieszy, jak przynajmniej raz dziennie dostanie coś ciepłego do trawienia! Niestety takie pieczenie trwało niekiedy nawet kilkadziesiąt minut, a w tym czasie zmęczony organizm, siedzący blisko ciepłego żaru, łatwo wpadał w objęcia Morfeusza i, nim wróciła mu świadomość, gruszki spalały się na węgiel. Dlatego nie wolno zasypiać, gdy gruszki są w popiele, co w wolnym tłumaczeniu znaczy nie zaniedbywać toczącej się sprawy.

Pyrrusowe zwycięstwo
Błędne znaczenie - Zwycięstwo odniesione niskim nakładem sił lub zwycięstwo nic niedające.
Prawidłowe znaczenie - Zwycięstwo odniesione wysokim kosztem.
Dziennikarze prasy sportowej często piszą o pyrrusowych zwycięstwach lub nawet o pyrrusowych golach, choć tak naprawdę zupełnie nie wiedzą, co to ma znaczyć. Padła ładna bramka? Napiszmy, że była pyrrusowa, bo to mądrze brzmi, a i tak nikt nie będzie wiedział o co chodzi. Drużyna wygrała mecz „na stojąco” lub zwycięstwo nie uchroniło jej przed spadkiem? Napiszmy, że było to zwycięstwo pyrrusowe! A tymczasem jedynie mecz, który został wygrany, ale na przykład dwóch naszych zawodników zostało kontuzjowanych albo obejrzało czerwone kartki (z dużymi stratami po własnej stronie), może nosić miano pyrrusowego. Odnosi się to do słów Pyrrusa – króla Epiru, który po stoczonej walce powiedział: „Jeszcze jedno takie zwycięstwo i będę zgubiony”. Chodziło mu o zwycięską bitwę z Rzymianami, która kosztowała go tak wielkie straty w ludziach, że ostatecznie był zmuszony zrezygnować z kolejnych starć.

Pierwsza część - znaczenie przysłów i powiedzonek.

Źródła:
Wielkim słowniku poprawnej polszczyzny PWN, Warszawa 2004
Słownik frazeologiczny języka polskiego. Warszawa 2002
Poradnia.pwn.pl
Wikipedia.pl
Poradniajezykowa.us.edu
Stary zeszyt od polskiego

Temat obejrzany 9766 razy   
  [ Dodaj nowy komentarz do tego tematu ]   [ porady, metody, instrukcje, sposoby, jak zrobić, solucje, przepisy drukuj temat ]     


Podoba Ci się? Kliknij: 


porady, metody, instrukcje, sposoby, jak zrobić, solucje, przepisy
KONTAKT  |  MAPA KATEGORII  |  REGULAMIN  |  JAK TO DZIAŁA  |  POLITYKA PRYWATNOŚCI  |  POLITYKA COOKIES  |  RANKING  |
© Jak-To-Zrobic.pl - Wszelkie prawa zastrzeżone
Wykonanie, Hosting, Obsługa:
Wielkopolski Portal Internetowy CyberWielkopolska
www.wielkopolska.com.pl